Blog

Reframen betekent het veranderen van de betekenis of het perspectief van een situatie, gedrag of probleem om nieuwe inzichten, mogelijkheden of oplossingen te creëren. Het wordt ook wel herkaderen genoemd. Door de betekenis te veranderen, verander je het perspectief van de situatie en wil je dat anderen er ook zo naar gaan kijken. Je creëert een ander effect of probeert dit in elk geval. Het komt voort uit de ervaring dat wanneer je verandert hoe je naar een situatie kijkt of erover denkt, dit ook invloed heeft op hoe je je gedraagt.

Reframen is zeer effectief

De kernboodschap van deze blog is herken reframen, benoem het en gebruik je eigen reframe als middel om de balans in de communicatie te herstellen of te behouden.

Reframen is één van de meest gebruikte technieken in communicatie en doorgaans zeer effectief. Het is belangrijk om dit te herkennen, zodat je niet meegaat in het frame dat de ander bepaalt. Ook is het een effectieve techniek om zelf te leren toepassen. Immers alle communicatie is in principe gericht op manipulatie. Overigens is dit ook positief uit te leggen 😉. In alles wat wordt gezegd zit een bepaalde bedoeling. Reframing helpt je om die invloed doelbewust te sturen.

Rutte: “Ik lieg niet, ik heb ’t me verkeerd herinnerd”

Dit is een bekende uitspraak van ex-premier Rutte toen hij geconfronteerd werd met onwaarheden, die hij had verkondigd. Deze uitspraak illustreert de kracht van een stevig frame; het begrip ‘liegen’ krijgt een nieuwe betekenis.

Frames van bestuurders

OR-leden krijgen vaak te maken met frames van hun bestuurder. Bestuurders letten goed op hoe zaken gezegd worden, want zij zijn zich bewust van de impact op de organisatie. Verhalen en beelden kunnen snel een eigen leven gaan leiden. Een bekend voorbeeld is dat reorganisaties niet meer ‘reorganisatie’ genoemd worden, maar ‘een ontwikkelingsproces, herfocussing, herinrichting, etc.’ (je kan hier zelf vast een paar benamingen aan toevoegen). Een ander beladen woord is ‘angstcultuur’. Als je dit zo benoemt zal een bestuurder hier direct op reageren, dit beeld niet accepteren en op zijn minst herkaderen naar ‘enkele signalen’.

Een ander voorbeeld uit de OR-praktijk. Toen een OR de bestuurder confronteerde met het feit dat er al een jaar niks met een bepaald onderwerp gedaan werd, reageerde de bestuurder met: “Dat er al een jaar niks gedaan wordt, wil niet zeggen dat we het niet belangrijk vinden. Het zegt juist dat we het zo belangrijk vinden, dat we er heel zorgvuldig mee om willen gaan en precies naar kijken”. Het frame van ‘nalatigheid’ werd omgezet naar een frame van ‘zorgvuldigheid’.

Een laatste voorbeeld. Een OR die over indexeringscijfers onderhandelde waarbij een bepaalde formule werd gevolgd, kreeg de opmerking van de bestuurder: “Maar je wil toch niet het onderste uit de kan halen”. Deze verandering van perspectief van ‘we hanteren de afgesproken formule’ tot ‘jullie willen hier toch niet het onderste uit de kan halen’ verschuift de focus van ‘we volgen de afspraken’ naar ‘jullie zijn onredelijk’. Dit onverwachte frame maakte de OR tijdelijk minder krachtig in de communicatie.

Reframen: herkennen, benoemen en herkaderen

Belangrijk bij negatieve, manipulatieve situaties is om het reframen te kunnen herkennen en benoemen. Bijvoorbeeld door te kunnen zeggen “Je geeft nu een eigen/andere betekenis aan deze situatie”. Dit kunnen benoemen geeft ruimte om aan je eigen frame vast te kunnen houden en bijvoorbeeld te zeggen “Wij hechten aan de gemaakte afspraken”.

Reframes kunnen ook nodig zijn om denkbeelden bij te stellen om zo meer ruimte voor de eigen ontwikkeling te creëren. OR’s zijn bijvoorbeeld geneigd zichzelf kleiner te maken dan de bestuurder. Een gedachte als “wij worden niet serieus genomen” is niet helpend. Een positievere herkadering kan zijn, ‘we zijn bezig onze positie in te nemen en groeien met elke vergadering’. Of de gedachte “de bestuurder lijkt niet te luisteren/reageren op onze voorstellen” te herkaderen in ‘we zijn bezig om ervoor te zorgen dat we een motivatie op onze voorstellen krijgen en deze duidelijk te notuleren’.

Herkaderen levert het volgende op:

• Het vergroot keuzemogelijkheden en flexibiliteit in denken.
  In plaats van denken “ik ben een sukkel, want ik maak veel fouten” kan je herkaderen naar “ik durf te leren”.
• Het vermindert negatieve emoties en stress.
  Het voorbeeld van Rutte zorgt dat er minder negatief over hem wordt gedacht.
• Het helpt bij het vinden van oplossingen door anders naar het probleem te kijken.
  Een bekend voorbeeld is om niet over ‘problemen’ te denken maar over ‘uitdagingen’.
• Het kan de motivatie en betrokkenheid vergroten.
  Zie voorbeelden hierboven.

In de praktijk

Als je weet dat je te maken krijgt met situaties waarin reframes gebruikt gaan worden, bereid je dan effectief voor. Bedenk welke frames gebruikt gaan worden en bedenk welke frames je hier tegenover kunt zetten. Benoem het als een frame gebruikt wordt “Je geeft nu een ander perspectief, wij als OR zien het als….”. Ook als je merkt dat negatieve beelden over het eigen OR-functioneren spelen, is er werk aan de winkel om deze te herkaderen! Er is altijd groei mogelijk, de juiste mindset schept ruimte en mogelijkheden.

Als je leert werken met frames zul je merken dat je hier steeds meer plezier in krijgt. Het is toepasbaar in de meeste situaties in je leven en waarschijnlijk nu al heel herkenbaar.

Drs. Mariska Pikaart,
senior trainer/adviseur SBI Formaat.