Uitslagen enquête ‘Wat speelt er jouw OR?’
Wat vertellen de cijfers?
Wat krijg je als je 90 OR-leden vraagt wat er in hun raad speelt? Je krijgt een inkijkje in een wereld die volop in beweging is. Een wereld waar verantwoordelijkheden toenemen, waar nieuwe thema’s opduiken en waar OR’s soms balanceren tussen ambitie en overbelasting.
De OR zit vaker aan tafel — misschien wel té vaak
Wie OR-werk doet, hoeft het niemand uit te leggen: het aantal advies- en instemmingsaanvragen blijft maar groeien. De meeste OR’s verwachten meerdere trajecten binnen een half jaar, 28% zelfs meer dan vier!
Aan de ene kant voelt dat als erkenning: “Ze willen ons erbij”. Aan de andere kant weet iedere OR: elke aanvraag staat voor stapels documenten, gesprekken, afwegingen en veel…heel veel tijd.
Het initiatiefrecht blijft het vergeten instrument
Het initiatiefrecht is een prachtig middel. Je kunt als OR zélf onderwerpen op de agenda zetten. En toch gebruiken de meeste OR’s het niet. Niet omdat ze niks te zeggen hebben — integendeel. Maar omdat de agenda nu al uitpuilt.
Bij de raden die het wél inzetten zie je dat het impact maakt: initiatieven over werkdruk, duurzame inzetbaarheid of sociale veiligheid kunnen écht verschil maken.
Van duurzaamheid tot AI: de OR kijkt breder dan ooit
Als je inzoomt op de thema’s waar OR’s zich mee bezighouden, zie je een breed palet:
- Duurzaamheid in alle vormen;
- Digitalisering en de komst van AI;
- Arbeidsmarktproblematiek;
- Reorganisaties;
- Financiën;
- Verzuim, werkdruk, arbobeleid.
De OR is allang geen club meer die alleen reageert op formele voorstellen. Het is een raad die actief meedenkt over de koers van de organisatie. En dat voelt voor veel OR-leden niet alleen als noodzakelijk, maar ook als betekenisvol.
Samenwerking gaat goed, maar de achterban blijft stil
De meeste OR’s zijn heel positief over hun bestuurders. Er is vertrouwen, openheid en betrokkenheid. Ook intern gaat het goed: veel OR’s werken met plezier samen en vertrouwen op elkaars deskundigheid.
Maar de achterban…tja, dat blijft lastig. Hoe zorg je dat medewerkers weten wat je doet en hoe zorg je dat ze zich betrokken voelen? Hoe haal je hun mening op? Het is het meest genoemde verbeterpunt in de enquête, en misschien wel het belangrijkste.
Te weinig kandidaten: een probleem dat niet vanzelf verdwijnt
Meer dan de helft van de OR’s heeft vacatures. Bij verkiezingen melden zich vaak te weinig mensen. En zeker jongeren blijven achter. Het gevolg? Overvolle agenda’s voor een te kleine groep mensen. Als we willen dat de OR van de toekomst sterk blijft, moet de nieuwe generatie aangehaakt worden. Niet omdat het moet, maar omdat hun stem onmisbaar is.
En toch…er is hoop
Ondanks alles zijn OR-leden opvallend positief over de toekomst. Ze zien hoe hun rol groeit. en ze voelen dat ze ertoe doen. Daarnaast zijn ze ambitieus, vaak zelfs gedreven.
De OR van nu staat niet op omvallen. Hij staat op een kruispunt; klaar om mee te bewegen met een wereld die snel verandert. En met voldoende mensen, tijd en zichtbaarheid kan de OR van morgen nog veel meer betekenen dan vandaag!
Geschreven door Jytte Glissenaar,
directeur Onderzoek & Innovatie SBI Formaat
Lees hieronder de samenvatting van het onderzoeksverslag en/of download het volledige verslag.
Onderzoeksverslag enquête 2025
Wat speelt er in jouw OR?
Inleiding
Eind 2025 is onder klanten van SBI Formaat een enquête uitgezet met de titel ‘Wat speelt er in jouw OR?’. Doel van dit onderzoek was om een actueel beeld te krijgen van de thema’s, zorgen en positieve ontwikkelingen binnen ondernemingsraden en hun organisaties. De resultaten geven inzicht in waar OR’s zich momenteel mee bezighouden, welke onderwerpen domineren en waar kansen en aandachtspunten liggen voor de komende periode.
Methode
De enquête is eind 2025 ingevuld door circa 90 OR-leden uit verschillende organisaties en sectoren. De vragenlijst bestond uit gesloten vragen (meerkeuze en schaalvragen) en open vragen. De gesloten vragen zijn geanalyseerd op basis van aantallen en percentages; de open antwoorden zijn thematisch geclusterd en samengevat.
Download hier het volledige verslag van de enquête ‘Wat speelt er in jouw OR?’
Resultaten
Structuur en positie van de OR
- 72% van de respondenten heeft geen Centrale Ondernemingsraad (COR).
- Slechts 9% beschikt over een Europese Ondernemingsraad (EOR).
- 75% is niet aangesloten bij een OR-platform. Dit wijst erop dat veel OR’s hun informatievoorziening en kennisdeling zelfstandig organiseren.
Verwachte adviesaanvragen
Een groot deel van de OR’s verwacht het komende half jaar meerdere adviesaanvragen:
- 85% verwacht twee of meer adviesaanvragen.
- Bijna 30% verwacht zelfs meer dan vier adviesaanvragen.
De belangrijkste onderwerpen hierbij zijn:
Inkrimping, uitbreiding of wijziging van werkzaamheden (36%).- Invoering of wijziging van belangrijke technologische voorzieningen (21%).
- Belangrijke investeringen in de organisatie (18%).
Dit laat zien dat organisatieveranderingen en technologische ontwikkelingen een duidelijke stempel drukken op de agenda van de OR.
Verwachte instemmingsaanvragen
Ook het aantal instemmingsaanvragen ligt relatief hoog:
- 80% verwacht twee of meer instemmingsaanvragen in het komende half jaar.
De belangrijkste thema’s hierbij zijn:
- Arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re-integratiebeleid (25%).
- Belonings- en functiewaarderingssystemen (23%).
- Arbeids- en rusttijden en vakantieregelingen (18%).
- Personeelsbeoordeling (15%).
Deze onderwerpen raken direct de dagelijkse praktijk van medewerkers en vragen om zorgvuldige afweging door de OR.
Gebruik van het initiatiefrecht
Het initiatiefrecht wordt nog beperkt benut:
- 62% van de respondenten heeft het afgelopen jaar geen gebruik gemaakt van het initiatiefrecht.
- OR’s die dit wel deden, brachten thema’s in als duurzaamheid, werkdruk, RI&E, functiewaardering en sociale veiligheid.
Hier ligt mogelijk een kans voor OR’s om proactiever invloed uit te oefenen.
Toezicht en overleg
- 64% van de organisaties heeft een Raad van Commissarissen of Raad van Toezicht.
- Van de OR’s met een toezichthouder heeft ong. 50% twee keer per jaar (of vaker) overleg op basis van WOR artikel 24.
- Tegelijkertijd geeft 35% aan nooit overleg te hebben met de toezichthouder.
Dit wijst op uiteenlopende invullingen van het overleg met toezicht en mogelijke ruimte voor versterking.
Duurzaamheid en strategische thema’s
Duurzaamheid staat bij 90% van de organisaties op de agenda. De meest genoemde duurzaamheidsthema’s zijn:
- Diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie (26%).
- Digitalisering (26%).
- Klimaat- en grondstoffentransitie (19%).
- Arbeidsmarkt (19%).
Daarnaast staan op de OR-agenda voor het komende half jaar vooral:
- Financiën (19%).
- Arbeidsomstandigheden en verzuimbeleid (beide 17%).
- AI en digitalisering (16%).
- Arbeidsmarktkrapte (11%).
- Fusies en reorganisaties (10%).
Bezetting, samenwerking en relaties
- 54% van de OR’s heeft vacatures.
- En ook in 54% van de gevallen waren er onvoldoende kandidaten om daadwerkelijk verkiezingen te houden.
Samenwerking en relaties worden overwegend positief beoordeeld:
- 78% beoordeelt de samenwerking binnen de OR als goed tot zeer goed.
- 67% is positief over de relatie met de bestuurder.
- De relatie met de toezichthouder en de achterban wordt vaker als ‘neutraal tot goed’ ervaren, wat wijst op ruimte voor verbetering in verbinding en zichtbaarheid.
Blik op de toekomst
- 65% kijkt positief naar de toekomst van de OR over vijf jaar.
- 22% is neutraal en 13% negatief.
Zorgen die genoemd worden hebben vooral betrekking op het vinden van nieuwe OR-leden en het betrekken van jongere medewerkers bij de medezeggenschap.
Conclusie
De resultaten laten zien dat OR’s opereren in een dynamische context waarin organisatieveranderingen, technologische ontwikkelingen en arbeidsmarktvraagstukken centraal staan. Tegelijkertijd is er sprake van betrokken OR-leden, een overwegend goede samenwerking en een positieve blik op de toekomst. Aandachtspunten zijn het benutten van het initiatiefrecht, de bezetting van de OR en het versterken van de relatie met achterban en toezichthouder.
Download hier het volledige verslag van de enquête ‘Wat speelt er in jouw OR?’
