Blog

Werk is ook een plek om mens te zijn

Mijn collega en ik verdiepten ons bewust in mantelzorg op de werkvloer. Niet omdat we er zelf mee te maken hadden, maar omdat we hier kennis en kunde op wilde halen om in ons werk toe te passen.
Binnen een jaar hadden we allebei, ieder op onze eigen manier, zelf ervaren waar we het over hadden. Zo kan het leven lopen.

“Mantelzorg heeft een zware lading gekregen, terwijl het eigenlijk heel gewoon is. Het hoort bij het leven en dus ook bij het werk.”

Dat is precies waarom ik dit schrijf. Niet om een probleem te schetsen, maar om een kans te benoemen. Want organisaties die mantelzorg serieus nemen, merken dat het iets teruggeeft. Aan medewerkers, en aan zichzelf.

Werken naast zorgen: een natuurlijk ritme

Medewerkers willen vaak juist blijven werken naast hun mantelzorgtaken. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat werken ook iets geeft: structuur, verbinding, focus op iets anders. Ik merkte het zelf ook: toen ik tijdelijk mantelzorger was, gaf werken me energie. Het was een plek waar ik even gewoon mezelf was.

Dat is waarom bespreekbaarheid zo waardevol is. Niet als vangnet voor mensen die dreigen uit te vallen, maar als basis voor mensen die willen blijven bijdragen en om te voorkomen dat er langdurig uitval komt. Als een medewerker weet dat er ruimte is voor een eerlijk gesprek, hoeft werk en zorg geen spanningsveld te zijn. Ook al vraagt de situatie soms veel.

Wat een mantelzorgvriendelijke organisatie concreet doet

Het begint met een simpele vraag: weet een medewerker bij ons wat ze kunnen doen als ze mantelzorger zijn? Is die informatie makkelijk te vinden? Weet hun leidinggevende hoe dat gesprek te voeren?

Op basis daarvan kun je als organisatie heel concreet aan de slag. Denk aan het meenemen van mantelzorg in de beleidscyclus, zodat het structureel aandacht krijgt. Of aan het meenemen in de onboarding, zodat nieuwe medewerkers vanaf dag een weten dat mantelzorg hier gewoon bespreekbaar is.

Leidinggevenden spelen daarin een sleutelrol. Een gesprek over werkdruk of inzetbaarheid gaat veel sneller de goede kant op als een leidinggevende weet hoe hij of zij mantelzorg op een natuurlijke manier kan aansnijden. Niet als iets groots of gevoeligs, maar als onderdeel van normaal contact met hun mensen. Datzelfde geldt voor exitgesprekken: hoe vaak blijkt mantelzorg achteraf een rol te hebben gespeeld in het vertrek van een medewerker, zonder dat het ooit benoemd is?

Het SER-advies Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving, adviseert om mantelzorgvriendelijk beleid op te nemen in cao’s en maatwerk te bieden. Begrip en flexibiliteit zijn voor veel werkenden al een oplossing, maar dan moet het gesprek er wel kunnen zijn.

Krijg in de training De OR en een mantelzorgvriendelijke organisatie inzicht in de impact van mantelzorg op medewerkers en ontdek de rol van de OR. 

De OR als aanjager

Dit is precies het terrein waarop een ondernemingsraad het verschil kan maken. De OR kan het thema in de overlegvergadering op tafel leggen en vragen: hoe zijn we hier als organisatie op ingericht, en wat kan er beter? Dat is een uitnodiging om samen te bouwen aan een organisatie waar mensen zich gezien voelen.

Daarnaast kan de OR peilen hoe het thema leeft onder de achterban. Hoeveel collega’s combineren werk en zorg, en wat hebben zij nodig? Die informatie maakt het gesprek met de bestuurder concreet en onderbouwd en is van grote waarde.

De OR kan natuurlijk ook een initiatiefvoorstel schrijven, je kunt hierbij denken aan: mantelzorg een vaste plek geven in de beleidscyclus, aandacht vragen in teamoverleggen, zorgen dat medewerkers weten waar ze terecht kunnen. Kleine stappen die samen een cultuur vormen waarin mensen weten dat ze er mogen zijn zoals ze zijn. Collega en mens tegelijk.

Geschreven door Rosalie van Jaarsveld, trainer/adviseur SBI Formaat.

Bekijk ook de publicatie Mantelzorg en Werk Ondernemingsraden. Wil je hier verder over sparren of binnen jouw organisatie mee aan de slag? Wij denken graag mee.