Pak je rol als OR bij reorganisaties
“Ontmantelen voordat de boel knalt”
De rol van de ondernemingsraad werd zo treffend omschreven door een OR-lid waarmee ik sprak over de veranderingen in hun bedrijf. Het is geen makkelijk proces en voor de OR-leden is het op alle vlakken ingrijpend. Hoe doe je het goed?
Die rol van de OR ligt op verschillende gebieden en kan ook best ingewikkeld zijn. Organisatieveranderingen komen niet alleen voor omdat bedrijven anders op korte termijn failliet gaan, zoals vaak het verhaal is. Ook strategische redenen kunnen ingrijpen in de organisatie (bedrijfseconomisch) noodzakelijk maken. Hoe zit dat?
Recordaantal reorganisaties in tien jaar tijd!
Volgens het UWV is in 2025 het aantal ontslagaanvragen fors gestegen (UWV, 15 januari 2026). Deze stijging is vooral het gevolg van reorganisaties en niet zozeer door het failliet gaan van bedrijven. Uit de cijfers blijkt dat 355 bedrijven een melding deden van reorganisatie, het hoogste aantal in tien jaar. Bijna 25.000 mensen werden geraakt door de reorganisaties, vooral in de metaal, chemische industrie en de zakelijke dienstverlening.
We zien dat veel bedrijven reorganiseren om kosten te verlagen of om toekomstbestendiger te worden door de organisatie anders in te richten. Dit kan de vorm hebben van een andere aansturing en inrichting van de organisatie, het goedkoper maken van bepaalde werkzaamheden door ze uit te besteden of te digitaliseren of de keuze te maken sommige zaken niet meer te doen. Dit zijn strategische redenen omdat er een visie is dat de organisatie op deze manier de toekomst in wil of moet. Sprekende voorbeelden hiervan zijn de aangekondigde reorganisaties bij Rijkswaterstaat, banken zoals ABN AMRO en Volksbank en bij ASML, de chipmachinefabrikant.
Kom ook naar onze Masterclass Verandermanagement voor OR-leden op 2 juni met o.a. hoogleraar Wouter ten Have. Krijg de laatste inzichten over organisatieverandering en concrete handvatten om je rol als OR goed te pakken.
Rol van de OR
De rol van de ondernemingsraad is onder andere om de reorganisatie te beoordelen. Zijn de voorgestelde aanpassingen de juiste keuzes? En waarop is die mening gebaseerd? Is een aanpassing in één keer beter dan een geleidelijke verandering in het bedrijf? Is het echt noodzakelijk om te reorganiseren? Past de keuze ook bij de strategie van de onderneming, sterker nog: wat is deze strategie? SBI Formaat helpt ondernemingsraden deze mening te vormen.
Daarnaast beoordeelt de OR de gevolgen voor de werknemers. Als er mensen boventallig worden, gebeurt dat dan op een eerlijke manier? Wordt er afgespiegeld? Wat is eigenlijk een passende functie? Zijn er goede afspraken gemaakt door de vakbonden of de ondernemingsraad met de bestuurder? Wat soms vergeten wordt: hoe ziet de organisatie er uit na alle ingrepen? Komt er nu meer werk bij de overgebleven medewerkers te liggen? Of worden de functies juist vereenvoudigd? Wat doet dat met de werkdruk en het werkplezier? Deze aspecten vormen ook een belangrijk deel van het advies dat de ondernemingsraad uiteindelijk moet geven.
Voor een beter besluit
De antwoorden op veel van bovenstaande vragen brengen ons bij een belangrijke taak van de OR: het besluit beter maken. Geen ontslagen die niet echt noodzakelijk zijn, een eerlijke selectie, goede werkomstandigheden voor de mensen die blijven en een fatsoenlijke regeling en echte ondersteuning bij het zoeken naar een baan voor de mensen die gedwongen worden ontslagen. Dat zouden de criteria kunnen zijn van de ondernemingsraad.
Zo is de Wet op de Ondernemingsraden (WOR) ook bedoeld: door de beoordeling en adviezen van de ondernemingsraad die zowel met de werknemersbril als met de bedrijfsbril kijkt, wordt een besluit beter. Dat brengt ons weer bij de uitspraak van dat OR-lid. Het gaat knallen als de reorganisatie bekend wordt, maar als OR kun je meewerken aan het beperken van de schade: door een goede beoordeling vanuit alle invalshoeken.
Hoe kun je die beoordeling als OR goed doen? Daar ondersteunen wij je graag bij!
Geschreven door Drs. Geertrude van Amerongen, organisatieadviseur SBI Formaat
