Werkvermogen: werk aan de winkel!
Het werkvermogen van medewerkers staat onder druk en is een belangrijke voorspeller van ziekteverzuim. Recent verscheen het rapport Work Ability Index 2024: stand van zaken van werkvermogen in Nederland, uitgegeven door OVAL. Het rapport geeft inzicht in de ontwikkeling van het werkvermogen in Nederland en biedt praktische aanknopingspunten om risico’s op uitval tijdig te signaleren en preventief beleid te versterken.
Werkvermogen in Nederland: 18% (zeer) matig
In het rapport wordt een beeld geschetst van de ontwikkeling van het werkvermogen in 2024 en de jaren daarvoor. Werkvermogen is de mate waarin een werkende in staat is zijn of haar werk lichamelijk en geestelijk te kunnen doen. Een laag of matig werkvermogen is een voorspeller van frequenter en langduriger ziekteverzuim. Ook de arbeidsproductiviteit is lager bij medewerkers met een laag of matig werkvermogen.
Enkele resultaten uit het rapport: ‘Met een gemiddelde gewogen score van 40,5 (goed werkvermogen) en een derde van de respondenten met een uitstekende WAI-score, lijkt het glas halfvol. Tegelijkertijd rapporteert 18% een (zeer) matig werkvermogen – een signaal dat we niet mogen negeren.’ Kortom, er is werk aan de winkel!
De metafoor van de ijsberg
Onlangs bleek dat in september 2025 het aantal ziekgemelde werknemers het hoogste was in jaren, 4,7%, waarbij bleek dat de toename grotendeels is toe te schrijven aan stressklachten. Daardoor dreigt langdurig verzuim waarbij medewerkers minder inzetbaar zijn.
Bij het terugdringen van langdurig verzuim is de meeste winst te behalen in preventie. De Arbowet verplicht de werkgever beleid te maken om negatieve stress vanwege werkdruk zoveel mogelijk te voorkomen. Dat beleid komt in belangrijke mate van de grond in een uitvoerige verdiepende RI&E op het gebied van psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Goed dus om, als preventiemedewerker en OR, ook oog te hebben voor het werkvermogen van de medewerkers in de organisatie.
Door het meten van het werkvermogen van alle medewerkers in de organisatie kan een goed beeld ontstaan over de mate waarin de medewerkers kunnen voldoen aan de lichamelijke en geestelijke eisen van het werk en zicht geven op de oorzaken die het werkvermogen onder druk zetten. Als een groep medewerkers een goed werkvermogen heeft, maar wel dicht bij de overgang naar matig werkvermogen zit, is de kans aanwezig dat deze groep bij gebrek aan aandacht frequenter en langduriger gaat verzuimen.
Wil je aan de slag met het werkvermogen of de risico’s rond veiligheid, gezondheid en welzijn binnen de organisatie?
Bekijk hier ons trainingsaanbod op het gebied van Arbeid & Gezondheid.
De rol van de OR en de preventiemedewerker
De preventiemedewerker helpt bij het opstellen van een overzicht van alle risico’s rond veiligheid, gezondheid en welzijn binnen de organisatie: de RI&E. Daar horen ook de risico’s bij van een verminderd werkvermogen. Immers, verminderd werkvermogen is een indicator van te verwachten verzuim en daarmee een gezondheidsrisico. Adviseer als preventiemedewerker daarom om werkvermogen in het kader van duurzame inzetbaarheid van de medewerkers en wat daarop van invloed is goed te onderzoeken en analyseren. Immers, hieruit kunnen risico’s voortkomen die opgenomen kunnen worden in de RI&E. HR kan gespecialiseerde bedrijven vragen om een werkvermogenonderzoek uit te voeren en de resultaten te analyseren. Zij bieden vaak ook interventies aan om werkvermogen te verbeteren. Deze interventies kunnen worden opgenomen als maatregel in het plan van aanpak van de RI&E. Maar een bedrijf kan ook besluiten deze interventies zelf te regelen.
Preventie helpt om risico’s zo klein mogelijk te houden. De OR kan hierin met de preventiemedewerker samenwerken, omdat deze instemmingsrecht heeft op de wijze waarop de RI&E wordt gebruikt om risico’s in beeld te brengen. Zo kan zij als voorwaarde stellen dat het werkvermogen goed gemeten moet worden om inzicht te krijgen in de gezondheidsrisico’s van het werk. Daarnaast heeft de OR instemmingsrecht op het plan van aanpak dat hieruit volgt. Uit de analyse en het onderzoek kunnen tal van interventies worden aangeraden om de risico’s aan te pakken, wat helpt om het plan van aanpak robuust te maken. Samen de risico’s kleiner maken, dat werkt voor iedereen. Werk aan de winkel dus!
Lees het volledige artikel van Peter Langedijk, gepubliceerd op de website en in de nieuwsbrief van Werk & Veiligheid.
Geschreven door Peter Langedijk, trainer/adviseur expertiseteam Arbeid & Gezondheid.
